Sağlıklı anne, sağlıklı bebek.

 

Bazı enfeksiyon hastalıkları (idrar yolu enfeksiyonları, solunum yolu enfeksiyonları, grip, nezle, ishal vb.) çok şiddetli olmadıkça gebelikte genellikle yan etkisi beklenmeyen ve kendiliğinden veya antibiyotik tedavisi ile iyileşen enfeksiyonlardır. Ancak bazı enfeksiyonlar ise gebelik döneminde geçirildiğinde bebeği ciddi şekilde etkileyebilecek enfeksiyonlardır. Gebede oluşan bu riskli enfeksiyonlar anneden bebeğe bulaşmakta ve gebeliğin dönemine göre bebekte önemli sorunlara neden olmaktadır. Düşük, doğumsal sakatlıklar, ölü doğum, erken doğum, düşük doğum tartılı bebek ve doğarken enfeksiyon hastalıklı olma gibi sorunlar bunlardan bazılarıdır. Bu hastalıklar uzun yıllardır TORCH başlığı altında ele alınmaktadır. Gebeliğe hazırlık döneminde bu hastalıklar açısından tarama testleri ile inceleme yapılması önerilmektedir. TORCH bazı enfeksiyon etkenlerinin baş harfleriyle oluşturulan  bir akrostiştir. Bunlar:

 

T: Toksoplasmozis

O: Others (diğer-sifiliz, herpes zoster (zona), gonore, HIV vb.)

R: Rubella (kızamıkçık)

C: Citomegalovirus

H: Herpes simpleks virüs (genital uçuk)

 

T: Toksoplasmozis: Toksoplazma mikrobunun meydana getirdiği enfeksiyondur. Az pişmiş ya da çiğ et tüketimi ve kedi kumundan ya da dışkısı ile kirlenmiş yiyecek yenmesi bu mikrobun bulaşmasına neden olur. Annede toksoplazmozis var ise  bebekte; koryoretinit (retina ve korioideanın birlikte tutulduğu iltihabi hastalık), hidrosefali (beyinde bulunan boşluklarda sıvı birikmesi), mikrosefali (bebeğin başının beklenenden küçük olması), beyinde halkamsı kireçlenmeler, deride kanamalar (peteşi ve purpuralar) oluşabilir.

 

O: Others: Gebelikte bebekte sakatlıklara yol açabilecek diğer hastalıkları ifade eder. Bunlar arasında en sık görülenleri su çiçeği, zona, frengi (sifiliz), kabakulak, çocuk felci, parvovirus ve kızıl hastalığıdır. Bu gruptaki hastalıkların birçoğu hastalığı olan küçük çocuklarla uzun süreli yakın temas yoluyla bulaşır. Bel soğukluğu cinsel temas ile bulaşır. Bu enfeksiyonlar bebekte; ölü doğum, düşük ya da erken doğum, kalp- iskelet- işitme-zeka anomalileri, karaciğer ve dalakta büyüme (hepatosplenomegali), lenflerde büyüme (lenfadenopati), Bebeğin başının küçük olması (mikrosefali) vb. birçok sorunlara neden olabilir.

 

R: Rubella (kızamıkçık): Kızamıkçık hastalığını ifade eder. Bulaşma enfeksiyonu geçirenlerle uzun süreli yakın temas sonrası olur. Gebelikte geçirilirse; doğumsal rubella sendromuna, deride kanamalara, büyüme gelişmede yetersizliği, hepatit, işitme sorunları, katarakt, kalp-damarla anomalileri, beyin anomalileri ve zeka geriliği, erişkinliğe ulaşan bebeklerde şeker hastalığına neden olabilir.

 

C: Citomegalovirus: Sitomegalovirus denen bir mikrobu temsil eder. Bu virüs annede aktifse gebelikte bebekte; karaciğer ve dalakta büyüme (hepatosplenomegali); sarılık, koryoretinit, işitme sorunları, mikrosefali, beyin-içi boşlukların çevresinde kireçlenme, deride kanamalara (peteşi-purpura) neden olur.

 

H:  Herpes simpleks virüs: Herpes simpleks virüsü çoğunlukla cinsel temasla bulaşmaktadır. Gebelik esnasında ve doğumda doğum kanalından geçerken bebeğe bulaşmaktadır. Gebelikte aktif ise; prematüre doğum, anne karnında bebeğin gelişmesinde aksama, deride ve mukozalarda yangı, meninjit ve sepsis gibi sorunlara neden olabilir.

 

Bu Enfeksiyonlardan Korunmak İçin Neler Yapılmalı?

 

Aşı ile korunma: Aşı mevcut olanlar kızamıkçık ve suçiçeğidir. Bunlar canlı aşılardır ve gebelikte bebeğe zarar verdiği için yapılamaz. Anne adayı daha önceden aşılanmış ya da geçirerek bağışıklık kazanmış ise sorun yoktur. Şayet aşılanma durumu bilinmiyorsa ve ya bu hastalığın daha önce geçirilip geçirilmediği bilinmiyorsa testle belirlenmesi, geçirilmemişse gebelikten önce mutlaka aşının yapılması önerilir. Bu aşılar canlı aşı olduğundan aşılamadan sonra 3 ay süresince ya da en az 1 ay boyunca gebe kalınmamalıdır.

 

Aşı ile korunmanın mümkün olmadığı hastalık durumlarından kaçınma:

 

T: Toksoplasmozis: Aşı mevcut değildir. Kedi/köpek dışkısı ile temastan kaçınmak, bahçede çalışırken eldiven giyinmek ve çiğ veya az pişmiş et yemekten kaçınmak önerilmelidir. 

 

O: Others: Aşısı mevcut olmayan bu gruptaki hastalıklar için özellikle hastalık taşıyan kişilerle temastan kaçınmalı. Cinsel yolla bulaşanlardan korunmak için de kondom (kılıf) kullanılmalı. 

 

C: Citomegalovirus: Aşı mevcut değildir. Yayılımı vücut sıvıları (tükürük, idrar, dışkı, anne sütü, vajinal salgı, sperma-meni) ve direk temasla olduğu için bu enfeksiyonu taşıyan kişilerle temastan kaçınmalı, hijyen kurallarına uymalı, sabunla ve suyla eller yıkanmalı. Cinsel temasla da geçebildiğinden kondom kullanılmalı.

 

H: Herpes virüs: Aşı mevcut değildir. Testler ile hastalığın mevcut olup olmadığı ya da daha önce geçirip geçirilmediği belirlenebilir. Hastalığın bulaşma riskini önlemek için hastalığı olanlarla cinsel ilişkiden kaçınılmalı ya da riski cinsel temasta kondom kullanılmalıdır.