Sağlıklı bir gebelik için, bedenine yatırım yap!

 

Dünya Sağlık Örgütü, enerji harcamayı gerektiren her türlü bedensel hareketi “fiziksel aktivite” olarak tanımlamaktadır.

 

Fiziksel aktivite boş zamanları değerlendirmek için, bir yere gidip gelmek için ya da bir işin parçası olarak yapılan beden hareketlerini kapsamaktadır. Fiziksel aktivite keyif almak için yapılabileceği gibi özel beceriler gerektirecek şekilde bir spor dalı kapsamında profesyonel olarak da yapılabilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü her yaş grubundaki birey için düzenli fiziksel aktiviteyi önermektedir.

 

Düzenli fiziksel aktivitenin genel olarak faydaları şu şekildedir:

● Tüm nedenlere bağlı ölüm riskini azaltır.

●Kardiyovasküler hastalık (kalp ve damar hastalıkları) riskini azaltır.

●  Diyabet (şeker hastalığı), hipertansiyon, obezite gibi kronik hastalık riskini azaltır.

● Zihin sağlığının korunması ve yaşam kalitesinin artmasını sağlar.

●   Anksiyete ve depresyon belirtilerini azaltır.

●   Uyku kalitesini artırır.

●   Vücuttaki aşırı yağlanmanın önüne geçer.

●   Kas iskelet sağlığını yükseltir.

●   Düşmelere bağlı kırık riskini azaltır.

 

 

 

Gebelik öncesi (prekonsepsiyonel) dönem anne ve baba adaylarının sağlığını iyileştirmek ve gebelik sırasında oluşabilecek olası sağlık problemlerini azaltmak için hazırlık gerektiren özel bir dönemdir.  Gebelik planı olsun ya da olmasın üreme çağındaki tüm kadın ve erkekleri ilgilendirir. Bununla birlikte yakın zamanda çocuk sahibi olma planı olan çiftleri daha çok ilgilendirmektedir. Gebe kalmadan önce anne ve baba adayının hastalık risklerinin azaltılarak ya da tedavi edilerek optimal sağlık düzeyine ulaşması doğacak olan çocuğun hayata sağlıklı bir başlangıç yapması için önem taşımaktadır. Hastalık risklerinin azaltılması ya da tedavi edilmesi kapsamlı bir yaklaşım gerektirmektedir. Bu kapsamlı yaklaşımın bir bölümünü de sağlıklı yaşam davranışlarının kazandırılması oluşturmaktadır. Bu kapsamda anne ve baba adayının gebelik öncesi dönemde fiziksel olarak aktif olması ve düzenli egzersiz yapması önerilmektedir. Gebelik öncesi dönemde yapılan düzenli fiziksel aktivitenin faydalarını 6 başlıkta toplamak mümkündür.

 

Düzenli Fiziksel Aktivitenin Faydaları

 

1. Doğurganlığın Artırılması: Gebelik öncesi dönemde yapılan düzenli fiziksel aktivite hem kadında hem de erkekte stres seviyesini azaltır, üreme organlarına kan akımını artırır, gebeliğin oluşması için önemli olan insülin, östrojen ve testesteron gibi hormonların salınımını düzenler, kilo kontrolü sağlayarak vücuttaki yağ oranını azaltır, üreme hücrelerinin sayı ve kalitesini artırır.

 

2. Gebeliğe Fiziksel Hazırlık: Gebelik kadın vücudunda değişim ve dönüşümün olduğu dinamik bir süreçtir. Düzenli fiziksel aktivite kas miktarını ve kemik yoğunluğunu artırır. Kadınların gebelikte yaşanan kramp, bel ve sırt ağrısı vb. gibi kas iskelet sistemi değişikliklerinden daha az etkilenmesini sağlar. Düzenli egzersizle birlikte kalp kası da güçlenir bu nedenle kan dolaşımı iyileşir ve kardiyovasküler hastalık riski azalır. Ayrıca düzenli egzersiz yapan kadınlar gebelikleri sırasında dengeli kilo alır. Aşırı kilo alımına bağlı gebelik diyabeti ve obezite gibi risklerden korunur.

 

3. Metabolik Faaliyetlerin Düzenlenmesi: Gebelik öncesi dönemde düzenli fiziksel aktivite alışkanlığının kazanılması kadınların gebelik sırasında sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemesini kolaylaştırır. Düzenli fiziksel aktivite insülin duyarlılığını artırır, kan glikoz düzeyini kontrol eder, metabolizmayı hızlandırır, kilo kontrolünü sağlar, gebelik diyabeti, obezite ve kardiyovasküler hastalık riskini azaltır.

 

4. Psikolojik Sağlığın Düzenlenmesi: Düzenli fiziksel aktivite endorfin ve serotonin salınımını artırır, vücuttaki gerilimi azaltır, stresle baş etmeyi kolaylaştırır, depresif belirtileri azaltır ve psikolojik sağlığı destekler. Böylece gebelik sırasında oluşabilecek olan stres ve kaygının yönetilmesine ve depresyonun önlenmesine yardımcı olur.

 

5. Gebelik Komplikasyonlarının Engellenmesi/Azaltılması: Gebelik fizyolojik bir süreç olsa da bazen gebelikte; gebelik diyabeti, hipertansiyon, preeklampsi (gebelik zehirlenmesi), erken doğum, zor doğum, sezaryen doğum riski, haftasına göre düşük doğum ağırlıklı bebek riski vb. gibi anne ve bebek sağlığını önemli ölçüde tehdit eden komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir. Fiziksel olarak aktif olmayan kadınlarda bu komplikasyonların ortaya çıkma riski daha yüksektir. Bu riskleri azaltmak ya da ortadan kaldırmak için gebe kalmadan önceki dönemde fiziksel aktivite alışkanlığının kazanılması ve gebelik için herhangi bir risk oluşturmadığı sürece fiziksel olarak aktif bir gebelik süreci geçirilmesi önemlidir.

 

Doğuma Hazırlık: Gebelik öncesi dönemden başlayarak gebelik süresince fiziksel olarak hazırlanmak; pelvik taban kasları başta olmak üzere tüm kasların güçlenmesini ve esnekliklerini artırmasını, nefes kontrolünün kazanılmasını sağlar. Stresi azaltarak ve kadının kendine güvenini artırarak doğum sürecini yönetmesini kolaylaştırır. Sezaryen ihtiyacını azaltır. Doğumdan sonra bedeninin gebelik öncesi haline dönüşünü hızlandırır.

 

Özetlemek gerekirse; gebelik öncesi dönemde fiziksel olarak aktif olmak özellikle anne adayının fiziksel ve psikolojik sağlığını yükseltir, aktif bir gebelik süreci geçirmesini sağlayarak bebeğin anne karnındaki gelişimini olumlu yönde destekler. Gebeliğe sağlıklı bir başlangıç yapabilmek için gebelik öncesi dönemde fiziksel olarak aktif olmaya özen gösterilmeli, düzenli egzersiz ve hareketli yaşam alışkanlığı gebe kalmadan kazanılmalıdır.